"Yavaşladı, format atalım" refleksi yaygın ama çoğu durumda gereksiz. Format verinizi riske atar, saatler alır ve asıl sorun donanımdaysa hiçbir şey değiştirmez.
1. Disk doluluğu
Sistem diski yüzde 90'ın üzerindeyse performans belirgin düşer. Önce boş alan açın; bazen tek çözüm budur.
2. Başlangıçta açılan programlar
Görev Yöneticisi'nin Başlangıç sekmesinde, açılışta çalışan ve hiç kullanmadığınız programları kapatın. Açılış süresi dramatik kısalabilir.
3. Sıcaklık
Toz birikmiş bir cihaz ısınınca işlemci kendini yavaşlatır (thermal throttling). Fan sesi artmış ve kasa ısınıyorsa sorun yazılımda değil. İç temizlik ve termal macun yenileme çoğu zaman yeter.
4. Disk sağlığı
SMART verisinde hata sayısı artıyorsa disk ölmek üzere olabilir. Bu durumda format işleri geçici düzeltir, birkaç hafta sonra aynı noktaya gelirsiniz. Disk değişmelidir.
5. Bellek yetersizliği
Görev Yöneticisi'nde bellek kullanımı sürekli yüzde 85 üzerindeyse sistem diske takas yapıyordur. Bellek artırımı formattan çok daha etkilidir.
6. Zararlı yazılım
Arka planda çalışan reklam ve madencilik yazılımları işlemciyi sürekli meşgul eder. Güncel bir tarayıcıyla kontrol edin.
Format ne zaman gerekli?
Sistem dosyalarına yerleşmiş zararlılarda, sürücü çakışmalarının çözülemediği durumlarda ve uzun süredir üst üste kurulum yapılmış sistemlerde. Bu durumda da önce yedek.
Hangi durumda olduğunuzu kestiremiyorsanız cihazı getirin; ücretsiz inceleyip gerçekten neye ihtiyaç olduğunu söyleyelim.